Co to jest serwer i jak działa

Serwer to komputer, który przez całą dobę czeka na zapytania innych urządzeń i odsyła im dane. Różni się od Twojego laptopa nie wyglądem, tylko rolą i tym, że nigdy się nie wyłącza. Gdy wpisujesz adres strony w przeglądarce, Twój komputer pyta serwer o pliki tej strony, a serwer je wysyła. Cała reszta tego tekstu to rozwinięcie tego jednego zdania.

Co to jest serwer

Serwer to komputer podłączony na stałe do sieci, który udostępnia dane lub usługi innym urządzeniom, nazywanym klientami. Nazwa opisuje funkcję, a nie sprzęt: serwerem może być zarówno maszyna w szafie rackowej w centrum danych, jak i zwykły komputer, na którym uruchomiono odpowiednie oprogramowanie. W praktyce serwery firmowe stoją w profesjonalnych serwerowniach, bo tam mają zapasowe zasilanie, redundantne łącza, klimatyzację i ochronę fizyczną.

Dwie rzeczy odróżniają serwer od komputera na biurku. Pierwsza to ciągłość pracy: serwer działa non stop, bo strona ma odpowiadać także w niedzielę o trzeciej w nocy. Druga to podzespoły dobrane pod równoczesną obsługę wielu zapytań, a nie pod jednego użytkownika: więcej pamięci RAM, dyski o wysokiej trwałości, często zdublowane zasilacze. Dlatego serwer rzadko ma monitor i klawiaturę, a zarządza się nim zdalnie.

Jak działa serwer

Serwer działa w modelu klient serwer, czyli odpowiada na zapytania i nic nie robi z własnej inicjatywy. Otwarcie zwykłej strony wygląda tak:

1. Wpisujesz adres w przeglądarce. Przeglądarka musi najpierw zamienić nazwę na adres liczbowy, więc pyta o to serwer DNS.
2. Serwer DNS odsyła adres IP maszyny, na której leży strona.
3. Przeglądarka łączy się z tym adresem i wysyła zapytanie HTTP o konkretny dokument.
4. Serwer WWW odbiera zapytanie. Jeśli strona jest zbudowana na systemie CMS, uruchamia kod PHP, ten pobiera treść z bazy danych i składa gotowy HTML.
5. Serwer odsyła odpowiedź, a przeglądarka dociąga obrazy, arkusze stylów i skrypty i rysuje stronę.

Cały ten cykl trwa ułamki sekundy i powtarza się przy każdym kliknięciu. Czas, po którym serwer zaczyna odpowiadać, ma własną nazwę i własną miarę, a opisaliśmy go w tekście o tym, jaki powinien być czas odpowiedzi serwera. Jeśli w tym łańcuchu zawiedzie którykolwiek element, użytkownik zobaczy błąd, nawet gdy pozostałe działają bez zarzutu.

Jakie są rodzaje serwerów

Słowo serwer bez przymiotnika prawie nic nie znaczy, bo opisuje rolę. Poniżej typy, z którymi realnie zetkniesz się prowadząc firmową stronę.

W typowym hostingu współdzielonym wszystkie te role poza DNS bywają uruchomione na jednej maszynie. To normalne i wystarczające dla zdecydowanej większości firmowych stron. Rozdzielanie ich na osobne serwery ma sens dopiero przy dużym ruchu albo przy wymaganiach, które narzuca konkretna aplikacja.

Co to jest serwer DNS

Serwer DNS to książka telefoniczna internetu: zamienia nazwę domeny na adres IP, pod którym faktycznie stoi strona. Ludzie zapamiętują nazwy, a urządzenia komunikują się liczbami, więc bez DNS musiałbyś wpisywać w przeglądarce ciąg cyfr zamiast nazwy firmy. Zapytanie o adres trafia najpierw do serwera Twojego dostawcy internetu, a ten w razie potrzeby pyta dalej, aż dotrze do serwera odpowiedzialnego za daną domenę.

W codziennej pracy DNS przypomina o sobie w jednym momencie: przy zmianie hostingu. Zmieniasz wtedy delegację domeny, czyli wskazujesz nowe serwery nazw, a zmiana rozchodzi się po sieci stopniowo, bo pośrednie serwery trzymają starą odpowiedź w pamięci przez czas określony parametrem TTL. Dlatego przez kilka godzin część odwiedzających widzi jeszcze stary serwer. Rozpisaliśmy to dokładnie w tekście o tym, ile trwa zmiana DNS i propagacja.

Czym różni się serwer od hostingu

Serwer to maszyna, a hosting to usługa polegająca na udostępnieniu Ci miejsca i mocy na tej maszynie. Kupując hosting, nie kupujesz komputera: wynajmujesz wydzieloną część serwera razem z obsługą, zasilaniem, łączem i oprogramowaniem. Analogia z nieruchomościami jest tu wyjątkowo trafna. Serwer to budynek, hosting to wynajem lokalu w tym budynku, a domena to adres, pod którym ludzie ten lokal znajdują.

Te trzy pojęcia mylą się najczęściej, więc rozdzieliliśmy je w osobnych tekstach: czym jest hosting, czym jest domena oraz czym jest CMS. Praktyczny wniosek jest jeden: to trzy niezależne usługi, często kupowane u trzech różnych dostawców, i możesz zmienić jedną, nie ruszając pozostałych.

Serwer współdzielony, wirtualny i dedykowany

Trzy modele różnią się tym, z kim dzielisz zasoby fizycznej maszyny i kto odpowiada za jej konfigurację.

Najczęstszy błąd przy tym wyborze to sięganie po VPS w przekonaniu, że jest po prostu lepszy. VPS daje więcej swobody i gwarantowane zasoby, ale wraz z nimi przenosi na Ciebie obowiązek administrowania: aktualizacje systemu, konfigurację serwera WWW, zabezpieczenia i monitoring. Firma bez własnego administratora dostaje w ten sposób szybszy serwer, o który nikt nie dba, a to gorsza sytuacja niż wolniejszy serwer pod opieką dostawcy. Rozstrzygamy ten wybór w tekście porównującym hosting współdzielony i VPS.

Jakiego serwera potrzebuje strona firmowa

Zdecydowana większość firmowych stron w Polsce działa poprawnie na dobrze skonfigurowanym hostingu współdzielonym i nie potrzebuje własnego serwera. Znaczenie mają cztery parametry, które rzadko trafiają do reklam: liczba równoczesnych procesów PHP, limit pamięci na proces, szybkość dysku oraz wersja PHP. To one decydują, czy strona odpowiada płynnie, gdy w tej samej chwili odwiedza ją kilkanaście osób.

Zapotrzebowanie rośnie wraz z tym, co strona faktycznie robi. Wizytówka z ofertą to obciążenie symboliczne. Sklep internetowy zużywa znacznie więcej zasobów, bo każde wyszukanie produktu, każdy filtr i każdy koszyk to osobne zapytanie do bazy danych, a ruch bywa skokowy. Jeśli dopiero planujesz uruchomienie sprzedaży online, oszacuj te zasoby przed wyborem pakietu, a nie po pierwszej kampanii. Nasze warunki i parametry planów zestawiliśmy w cenniku hostingu dla firm, a wymagania samej witryny opisaliśmy na stronie o hostingu stron internetowych.

Czego serwer nie zrobi za Ciebie

Serwer udostępnia zasoby i na tym kończy się jego rola. Nie zaktualizuje CMS-a ani wtyczek, nie wykryje, że ktoś podłożył złośliwy kod w plikach motywu, nie sprawdzi, czy kopia zapasowa da się odtworzyć, i nie zareaguje, gdy strona przestanie odpowiadać w piątek wieczorem. To są czynności, które ktoś musi wykonać, i cała różnica między ofertami hostingowymi sprowadza się do pytania, kto to robi.

W modelu samoobsługowym płacisz mniej i wykonujesz je sam albo zlecasz osobno. W modelu zarządzanym wykonuje je dostawca w ramach abonamentu. Jeśli w Twojej firmie nie ma osoby odpowiedzialnej za stronę z imienia i nazwiska, tańszy pakiet zwykle okazuje się droższy, bo koszt przenosi się na dzień awarii. Sposób wyboru rozpisaliśmy w tekście o tym, jak wybrać hosting dla firmy, a dobór planu pod mniejszą organizację na stronie o hostingu dla małych firm.